به امام بپيوندند . « 1 » ابن زياد به والى خود در بصره نوشت تا ديده‌بانى را بگذارد و تمامى راهها را كنترل كند و اگر كسى عبور كرد ، او را دستگير نمايند . « 2 » واضح است كه منظور افرادى بودند كه احتمالا براى كمك به امام مىآمدند . به همين صورت ابن زياد دستور داده بود راههاى بين واقصه به طرف جادّهء شام تا جادّهء بصره را كنترل كنند « و لا يدعون أحد يلج و لا يخرج » « 3 » و اجازه ندهند كسى تكان خورده و از آن طريق خارج شود . يك بار حبيب بن مظاهر ، قوم بنى اسد را كه در همان نزديكى بودند ، تحريك به همكارى كرد ، امّا سپاه عبيد الله ميان هفتاد نفر از آنها و سپاه امام جدايى انداخت و اجازه نداد به امام بپيوندند . « 4 » در آن موقع بسيارى در زندان بودند كه نمونهء آنها مختار بن ابى عبيده بود . ابن زياد او را دستگير كرده و شلاق به او زده بود . همين شلاق سبب شد تا يك چشم مختار براى هميشه بينائيش را از دست بدهد . « 5 » اين كنترل شديد ، عامل بسيار مؤثرى در عدم حمايت مردم كوفه از امام به حساب مىآمد . علاوه بر تهديد ، تطميع نيز مورد استفاده ابن زياد بود . ابن زياد قبل از رفتن مردم بدانها گفت : يزيد براى من چهار هزار دينار و دويست هزار درهم فرستاده است تا بين شما تقسيم كرده و شما را براى جنگ با دشمنش بيرون برم . « 6 » وابستگى مردم به بخششهاى مالى مىتوانست بخشى از آنها را در كربلا عليه امام عليه السّلام تحريك كند . هنگامى كه امام ديد واقعا مردم قصد كشتن او را دارند ، فرمود : « يا هؤلاء ! اسمعوا يرحمكم الله ، مالنا و لكم ، ما هذا بكم يا أهل الكوفة ؟ قالوا خفنا العطاء » ، امام فرمود : بشنويد ! چه چيز بين ما و شماست ، چه شده است شما را اى اهل كوفه ؟ آنها گفتند : ما در مورد « عطا » مىترسيم . امام پاسخ داد : « ما عند الله من العطاء خير لكم » . « 7 » امّا كسى به سخن امام

--> ( 1 ) . اخبار الطوال ، ص 243 ( 2 ) . تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 263 ؛ قبلا امام ضمن نامه‌اى به برخى از بزرگان شيعه در بصره از آنها درخواست كمك كرده بودند ، ج 4 ، ص 23 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 173 ، 179 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 295 ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 180 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 159 ، 160 ( 5 ) . المحبر ، ص 303 ( 6 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 157 ( 7 ) . ترجمة الامام الحسين عليه السّلام ، ابن سعد ، ص 178